10 ditë me filma, mes emrave të mëdhenj të kinemasë
Nga 3 deri më 12 shtator, Tirana bëhet sërish skenë e kinemasë shqiptare. Festivali Kombëtar i Filmit Shqiptar rikthehet me edicionin e 14-të, duke sjellë filma, premiera, histori, emra të njohur të kinemasë dhe zëra të rinj që kërkojnë vendin e tyre në ekran. Për dhjetë ditë, publiku do të ketë mundësi të rizbulojë filma që kanë lënë gjurmë, të njohë krijime të reja dhe të ndjekë një program që e sheh kinemanë shqiptare jo vetëm si kujtesë, por edhe si një histori që vazhdon të shkruhet.
Festivali e vendos në qendër idenë që “kinemaja shqiptare përfshin atë që po prodhohet sot, krahas historisë filmike që kemi trashëguar dhe njerëzit që e kanë ndërtuar atë”.
Një hapje mes kujtesës dhe së ardhmes
Festivali nis më 3 shtator pranë Universitetit të Arteve me pritjen e të ftuarve dhe Tapetin e Kuq, përpara se mbrëmja të vijojë me ceremoninë zyrtare të hapjes. Në këtë natë do të nderohen figura të rëndësishme të kinemasë shqiptare me Çmime të Karrierës, në një moment që i kushtohet kujtesës së aktorëve, regjisorëve dhe profesionistëve që kanë lënë gjurmë në historinë e filmit shqiptar.
Në listën e të nderuarve janë emra si Esat Musliu, Petrit Beci, Reshat Arbana, Robert Ndrenika, Roza Anagnosti, Saimir Kumbaro, Tinka Kurti dhe Robert Radoja, ndërsa post-mortum do të nderohen edhe Birçe Hasko, Kristaq Mitro, Margarita Xhepa, Piro Milkani, Xhanfise Keko, Xhevdet Feri dhe Ibrahim Muçaj.
Pas ceremonisë, programi vijon me filmin “Liqeni Im” të Gjergj Xhuvanit, pjesë e përzgjedhjes së filmave të gjatë të karrierës.
Nga filmat e karrierës te zërat e rinj
Programi është ndërtuar për të krijuar një panoramë sa më të gjerë të kinemasë shqiptare. Krahas veprave të njohura, publiku do të ketë mundësi të shohë filma të shkurtër, dokumentarë, animacion dhe produksione më të reja.
Mes titujve të programit janë “Agon” dhe “Pikë Uji” të Robert Budinës, “Streha Mes Reve“, “BOTA” e Iris Elezit, “Delegacioni” dhe Virgjëresha Shqiptare nga Bujar Alimani, “Holy Boom”, “Shpia e Agës”, “Këtu vallëzohet me hijet”, “Bolero në vilën e pleqve”, “Dita zë fill” dhe “Një filxhan kafe dhe këpucë të reja veshur” nga Gentian Koçi, si edhe një seri programesh me filma të shkurtër dhe dokumentarë.
Filmat e shkurtër nuk do të mungojnë, në dhe jashtë konkurrimit, krahas filmit dokumentar e filmit të animuar.
Një pjesë interesante e programit janë edhe premierat dhe programet speciale, të cilat sjellin në festival prodhime dhe projekte të ndryshme që pasurojnë panoramën e filmit shqiptar.
Një nga filmat që vlen të përmendet jashtë konkurrimit, është dhe “Filmi i shtetit” nga regjisori Roland Sejko, që ka premierën e tij më 10 shtator 2026, ora 21:00, pranë Sallës së Madhe, Universiteti i Arteve, i mbështetur nga Instituti Italian i Kulturës Tiranë.
31 çmime, juritë dhe fjala e publikut
Një nga elementet më interesante të edicionit të 14-të është mënyra e organizimit të vlerësimit. Festivali do të ndajë gjithsej 31 çmime, përmes tre sistemeve të pavarura: jurive profesionale, Akademisë së Festivalit dhe votës së publikut. Juria Zyrtare, e përbërë nga profesionistë shqiptarë dhe ndërkombëtarë, do të vlerësojë kategoritë kryesore të filmit të gjatë, të shkurtër, dokumentarit dhe animacionit, ndërsa mes çmimeve janë ai për filmin më të mirë, regjisorin, skenarin, fotografinë, muzikën, producentin dhe interpretimet më të mira.
Në këtë edicion, një rol të veçantë merr edhe Akademia, me 15 çmime të votuara nga profesionistët e kinemasë, duke përfshirë regjisorin, producentin, aktorët, montazhin, skenografinë, kostumet dhe kategoritë e filmit të shkurtër, dokumentar dhe të animuar.
Por gara nuk mbetet vetëm në duart e profesionistëve. Publiku ka edhe ai çmimet e veta, duke votuar për filmin më të mirë të gjatë të karrierës, veprën e parë, filmin e shkurtër, dokumentarin dhe animacionin. Në këtë mënyrë, festivali krijon një dialog mes kritikës profesionale dhe shijes së publikut, sepse në fund të fundit, kinemaja bëhet për t’u parë dhe për të komunikuar me njerëzit.
Një festival për industrinë
Edicioni i këtij viti nuk ndalet te shfaqjet. Programi përfshin edhe aktivitete që synojnë të sjellin së bashku profesionistët dhe institucionet e industrisë së filmit.
Në kalendar janë parashikuar mbrëmje tematike kushtuar Qendrës Kombëtare të Kinematografisë, shoqatave kinematografike shqiptare, studiove të prodhimit dhe kompanive rental, shkollave të filmit, Akademisë Shqiptare të Filmit, Balkan Film Market, muzikës shqiptare të filmit dhe Arkivit Qendror Shtetëror të Filmit.
Kjo e kthen festivalin në një hapësirë jo vetëm për të parë filma, por edhe për të diskutuar mbi mënyrën se si prodhohet, ruhet, promovohet dhe zhvillohet kinemaja shqiptare.
Një takim mes brezash
Ndoshta një nga elementet më interesante të festivalit është pikërisht bashkimi i brezave. Në të njëjtin program takohen filmat që kanë shënuar periudha të ndryshme të kinematografisë shqiptare me krijues dhe produksione të reja.
Është një mënyrë për ta parë filmin shqiptar jo si një histori të mbyllur, por si një vazhdimësi: nga arkivi te filmi i ri, nga mjeshtrit e kinemasë te kineastët e rinj, nga kujtesa te mënyra se si Shqipëria po tregohet sot përmes ekranit.
Festivali synon pikërisht këtë lidhje mes publikut dhe kinemasë shqiptare, duke krijuar edhe hapësira ku të rinjtë mund të njihen më nga afër me industrinë dhe të bëhen pjesë e së ardhmes së saj.
3–12 shtator, Tirana në ekran
Për dhjetë ditë, programi do të shpërndahet në disa hapësira të Tiranës, me orare të dedikuara për shfaqje, aktivitete profesionale, takime dhe ceremoni.
Festivali mbyllet më 12 shtator me Ceremoninë Zyrtare të Ndarjes së Çmimeve, duke kurorëzuar një edicion që kërkon të shohë njëkohësisht pas dhe përpara: të nderojë historinë e kinemasë shqiptare, por edhe të krijojë hapësirë për historitë që sapo kanë filluar të tregohen.
Për këdo që e do kinemanë shqiptare, këto dhjetë ditë janë një mundësi për të parë filma të njohur, për të zbuluar krijime të reja dhe, mbi të gjitha, për të rizbuluar një pjesë të historisë sonë përmes ekranit.
📍 Tiranë | 3–12 shtator 2026
Programi i plotë dhe përditësimet e festivalit mund të ndiqen këtu.