Një traditë e vjetër që rikthehet fundjavën tjetër
Korça ka ditur gjithmonë të festojë ndryshe. Qyteti i serenatave, i artit dhe i jetës kulturore feston prej dekadash edhe një nga traditat më interesante festive në Shqipëri, “Karnavalet e Korçës”.
Edhe pse sot njihen për paradat plot ngjyra, kostumet kreative dhe atmosferën festive që mbush rrugët e qytetit, historia e karnavaleve në Korçë është shumë më e hershme. Festa lidhet me traditat popullore të zonës, me ritualet e pranverës.
Në vitin 2026, “Karnavalet e Korçës” rikthehen sërish më 6 qershor 2026, si një nga eventet më të dashura festive në Shqipëri, duke mbledhur banorë, artistë, turistë dhe vizitorë nga çdo qytet. Tradita e karnavaleve në Korçë është kthyer prej vitesh në një simbol të festimit dhe hapjes së sezonit turistik për këtë vit.
Paradat festive përgjatë bulevardit, kostumet kreative, performancat muzikore dhe festa në Pazarin e Vjetër krijojnë ndjesinë e festës elegante, artistike dhe njëkohësisht spontane. Vitet e fundit, Karnavalet kanë sjellë koncerte live, DJ set, artistë të ftuar dhe aktivitete që zgjasin deri vonë në mbrëmje.
Historia e festimeve, ndalimi gjatë komunizmit, rinisja
Ndonëse e kanë zanafillën nga ritet e lashta të ndërrimit të stinëve dhe triumfit të jetës mbi dimrin, karnavalet në Korçë u përshtatën historikisht me kalendarin e krishterë. Ato festoheshin tradicionalisht në “Ditën e Ndjesave” gjatë muajit shkurt, përpara fillimit të periudhës dyzetditore të Kreshmës së Madhe. Vetë etimologjia e fjalës vjen nga latinishtja “carnem levare” (heqja ose shmangia e mishit), duke shënuar javën e fundit të argëtimit, ngrënies dhe këtij rituali solemn përpara privimit shpirtëror.
Në shumë zona të Korçës ruheshin rite popullore që simbolizonin largimin e së keqes dhe hyrjen e një stine të re. Një nga më të njohurat është tradita e “Arapëve të Polenës”, një ritual që vazhdon prej më shumë se 300 vitesh. Banorët vishen me kostume karakteristike, maska dhe kambana, duke krijuar një paradë simbolike që lidhet me pastrimin shpirtëror dhe energjinë e re për vitin që nis.
Gjatë viteve 1930, karnavalet në Korçë morën një hov të madh institucional falë shoqërive të ndryshme kulturore si “Rinia Korçare”. Festimet u shndërruan në parada elegante urbane, ku përveç individëve të maskuar, rrugët pushtoheshin nga karroca të zbukuruara dhe grupe të tëra me kitara e mandolina që këndonin serenata dhe këngë humoristike. Elementi kryesor i kësaj periudhe ishin maskat butaforike, që ishin koka gjigante kafshësh apo njerëzish, të cilat përdoreshin për të bërë satirë të hollë politike dhe sociale ndaj borgjezisë lokale.
Me ndryshimin e sistemit politik pas Luftës së Dytë Botërore dhe forcimin e ideologjisë komuniste, karnavalet pësuan një rënie të ndjeshme pas viteve ’60 derisa u ndaluan plotësisht. Regjimi i kohës i konsideronte maskat dhe festimet rrugore si “shfaqje të huaja borgjeze” dhe mbetje të besimeve fetare, duke ndërprerë kështu një traditë disa-vjeçare të festimit masiv popullor. E vetmja mënyrë se si kjo histori mbijetoi në kujtesën kolektive ishte përmes artit, siç është komedia e njohur “Karnavalet e Korçës” e shkruar nga Spiro Çomora në vitin 1961.
Pas rënies së regjimit komunist, Korça u rendit ndër qytetet e para në Shqipëri që rizgjoi këtë traditë. Hapat e parë të rikthimit u hodhën përmes dy festivaleve kombëtare të organizuara në vitet 1994–1995. Më vonë, festa pësoi një ndryshim strukturor, pasi ajo u zhvendos nga muaji i ftohtë i shkurtit në fillim të muajit qershor, duke u kthyer zyrtarisht në simbolin e çeljes së sezonit turistik të qytetit.
Sot, i pagëzuar si “Festivali Ndërkombëtar i Karnavaleve”, ky aktivitet mbledh çdo vit mbi 30 trupa artistike dhe qindra pjesëmarrës nga vendet e Ballkanit dhe Europa. Gjatë ditës së karnavaleve, bulevardet e Korçës mbushen me njerëz, Pazari i Vjetër gjallon, lokalet janë plot dhe muzika dëgjohet në çdo cep. Ka familje me fëmijë të maskuar, grupe të rinjsh që ndjekin paradat, turistë që zbulojnë qytetin për herë të parë dhe plot njerëz që dalin për të marrë pjesë në festime.
“Karnavalet e Korçës” të gjithë bukurinë e kanë te njerëzit, te atmosfera festive, te historia dhe te mënyra si Korça arrin të mbajë gjallë traditën pa humbur energjinë moderne.
Nëse kërkon një fundjavë plot atmosferë, kulturë dhe festë, atëherë “Karnavalet e Korçës” 2026 janë vendi ku duhet të jesh.