“Rrushkulli – Kur një shkurre e vogël bëhet vendbanim” me Ledi Shamkun

Më 11 major ju presim në Berk për një takim mes gjuhës, antropologjisë dhe natyrës 🌱
Në thellësinë e hijeve të pyllit, aty ku vështrimi njerëzor rëndom tërhiqet nga madhështia e lisave dhe dushqeve shekullorë, jeton një shkurre e vogël, e heshtur, por thellësisht rezistente. Ruscus aculeatus, e njohur në gjuhën popullore si “rrushkulli”, mbart një gjelbërim të përhershëm dhe një forcë të fshehtë. Në dukje e papërfillshme në hierarkinë e pyllit, kjo bimë ka arritur një kapërcim të jashtëzakonshëm kulturor dhe gjuhësor: ka dalë nga fshehtësia e nënpyllit për t’u ngulitur fort në hartat tona, duke u shndërruar në toponim dhe oikonim (emër vendbanimi) në disa fshatra të Shqipërisë.
Si ndodh që e vogla të mbizotërojë mbi të mëdhatë në vetëdijen e një komuniteti? Çfarë marrëdhënieje intime, simbolike apo utilitare kishin të parët tanë me këtë bimë? Në traditën rurale, emërtimi i një vendi nuk ishte kurrë një akt i rastësishëm gjeografik. Ai ishte një proces i thellë njohjeje; një “shenjim” i territorit që dëshmon se si njerëzit e lexonin peizazhin jo si një sfond të zbrazët, por si një hapësirë të gjallë, ku mbijetesa dhe jetesa vareshin nga vëzhgimi i detajuar i çdo dege dhe rrënje. Rrushkulli u bë një pikë referimi, një shenjë dalluese që u dha identitet hapësirave dhe komuniteteve që jetuan pranë tij.
Kjo bisedë vjen si një ftesë etnografike për të mbajtur vesh atë gjuhë të natyrës që rrezikon të humbasë në zhurmën e modernitetit: lidhjen e brishtë, por të pashkëputshme, mes ekosistemit natyror dhe atij njerëzor. Përmes shembullit të rrushkullit, ne hapim një dritare drejt etno-ekologjisë shqiptare, duke kuptuar mënyrën se si bashkësitë kanë parë, emërtuar dhe përvetësuar mjedisin e tyre.